sgkrehber.com

Bugünkü yazımda Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ve Belediye İktisadi Teşebbüsleri (BİT) yönetim kurulu üyelikleri ve maaşları ile ilgili alınması gereken tedbirleri açıklamaya çalışacağım. Özellikle de BİT’lerde yaşanan sıkıntılar bu konuda tedbir alınmasını zorunlu hale getirmiştir.

Bu KHK’nin 7 nci maddesine göre; Teşebbüs yönetim kurulu başkan ve üyeleri; başka bir teşebbüste yönetim kurulu üyesi olamaz ve rakip kuruluşlar ile menfaat ilişkisi içinde bulunamazlar.

Esas görevleri devam etmek üzere atanan yönetim kurulu üyeleri, başka bir teşebbüs, bağlı ortaklık ve denetim kurulu üyesi olarak görev alamazlar.

KİT’ler için hala niçin beş üyelikte ısrar edildiğini anlamakta zorlandığımı belirtmek isterim. Yıllar önce yapılan bir düzenleme hala devam etmektedir. Bu düzenlemenin yapıldığı dönemlerde Ticaret Kanununa göre Anonim Şirketlerin yönetim kurulu üyelikleri en az beş kişiden oluşmaktaydı. Ancak bu düzenleme yıllar önce değişti ve şuan bir kişi yeterli olabilmektedir. Bu nedenle KİT yönetim kurulu üyeliklerinin gözden geçirilmesinde fayda olduğunu düşünüyorum.

BİT’lerin yönetim kurulu üyeliklerine yapılan atamalarda ise hiçbir kural bulunmamaktadır. Buralar adeta siyasi partilerin arka bahçesine döndürülmüştür. Ayrıca üye sayısında da hiçbir sınır ve kural bulunmamaktadır. Bazılarında 19 yönetim kurulu üyesi bulunmaktadır.

Bu kadar büyük zarar eden bir Şirketin Genel Müdür ve 3 yardımcısına ödenen mali haklar toplamının ise 18.948.865,37TL olduğunu görüyoruz. Ödemelere bakılınca hiçte zarar eden bir şirket görüntüsü yok. Şirket belediyenin olunca demek ki böyle oluyormuş.

Bu Şirketin yönetim kurulu yapısı ise adeta holding görüntüsü veriyor. Şirkette 16 Yönetim Kurulu Üyesi, 2 Başkan vekili ve bir YK Başkanı olmak üzere toplam 19 kişiden oluşan bir yönetim kurulu bulunuyor. Bunlara ödenen tutar ise 2024 yılı rakamlarına göre 12.755.832,80 TL’dir.

Görüleceği üzere BİT’ler adeta siyasi çiftliğe dönüşmüş durumdadır. Bu yapının bu haliyle sürdürülmesi vatandaşın vergilerinin çarçur edilmesi demektir.

2026 yılı başından itibaren özelleştirme kapsam ve programında bulunup kamu payı %50’nin üzerinde olan kuruluşlar dâhil kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının yönetim kurulu üyelerine (30.720*1,387871= 42.635,39 TL) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak tutarı, yönetim kurulu başkanına bu ücretin iki katı olan 85.270,79 TL, tasfiye kurulu üyeleri ile bağlı ortaklık denetçilerine yönetim kurulu üyeleri için belirlenen ücretin 3/4’ü (31.976,54 TL) tutarında net aylık ücret verilir. Bu kuruluşların yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile denetçilerine, 15 Ocak ve 15 Temmuz tarihlerinde birer aylık ücret tutarını aşmayacak şekilde ek ödeme yapılabilir.

BİT’lerde ise yönetim kurulu üyelerinin ücretlerine ilişkin hiçbir sınırlama bulunmamaktadır. Böyle olunca da bu kuruluşların zarar edip etmemesi hiç kimsenin umurunda değildir. Nitekim uygulamaya baktığımızda çok yüksek ücretler aldıklarını görüyoruz.

Belediye iştirakleri ile ilgili olarak Sayıştay raporlarına yansıyanlar ise daha vahim. Aşağı yukarı iştiraklerin hepsine yakını borç batağında. Maalesef hayallerle gerçekler arasında uçurum oluşmuş durumda.

Yukarıda yapmış olduğumuz açıklamalar çerçevesinde;

1- KİT yönetim kurulu üye sayısının azaltılması gerekmektedir.

2- KİT genel müdürlerinin aldıkları ilave ücret eskiden olduğu gibi yönetim kurulu üyelerine ödenen tutar kadar olmalıdır.

3- BİT’lerdeki yönetim kurulu üye sayısı sınırlandırılmalı mümkünse de kaldırılmalıdır. Bunun için azami olarak KİT’lerdeki usul emsal alınabilir. Aksi takdirde buralar siyasi partilerin arka bahçeleri haline gelmeye devam edecektir.

4- BİT’lerdeki yönetim kurulu üyelerine yapılan ödemeler için sınırlama getirilmelidir. Bunun için de KİT yönetim kurulu üyelerine yapılan ödemeler esas alınabilir.